UDBINA: PODZEMNI VODENI TOKOVI ČEKAJU DUBLJE BUŠENJE – MOŽE LI 20–50 METARA RIJEŠITI LJETNE RESTRIKCIJE?

Izvorište Pećina Udbina glavni je dobavljač pitke vode za Nevesinje i 12 okolnih sela. Magistralni cjevovod dug 20 km dovodi vodu od pećine do centralnog rezervoara u gradu. Projektovani kapacitet: 120 litara u sekundi. U periodu 22. jul – 31. avgust 2025. protok je pao na 38–45 l/s. Sela Zov Do, Biograd, Odžak i Bojišta imala su vodu 8–10 sati dnevno. Cisterna JKP „Vodovod“ dolazila je svaka 3–4 dana sa po 6.000 litara po selu.

Ronioci tokom ispitivanja 2021 - Udbina

Podzemna struktura:

• Hidrogeološki elaborat Hidroelektrane na Trebišnjici (HET, 2021.): podzemni vodonosnik je pod pritiskom, sa potencijalom preko 80 l/s na dubinama ispod –50 metara od trenutnog nivoa jezera u pećini.

• Trenutno crpljenje: pumpa postavljena na nivou 0 do –15 metara. Ljeti nivo padne za 12–18 metara, pumpa gubi kontakt sa vodom.

Ronilački podaci:

• Ronioci su preronili do 700 metara u dužinu podzemnih kanala. Cijeli sistem je potopljen, voda teče kroz krečnjačke hodnike stotinama godina filtrirana. Ovi podaci slažu se sa hidrogeološkim mjerenjima HET-a o kontinuiranom podzemnom toku.

Unutrašnjost Udbine - Ogromni kanal nekoliko stotina metara od ulaza u pećinu

Prijedlog: bušotina 20–50 metara dublje

• Ciljana dubina: 20–50 metara od ljetnog nivoa vode (3–10 metara ispod najnižeg ljetnog nivoa).

• Očekivani efekat: presijecanje glavnog vodonosnog kanala, stabilan dodatni protok +60 l/s.

• Troškovi (prema tenderskoj dokumentaciji HET-a za slične bušotine u HE „Dabar“):

  • Istražno bušenje: 120.000 KM.

  • Kompletna bušotina sa pumpom i filterom: 380.000 KM.

• Rok izvođenja: 45 dana sa postojećom opremom HET-a.

Prednosti (prema HET elaboratu)

• Restrikcije ograničene na maksimalno 2–3 sedmice u ekstremnoj suši.

• Gubici u mreži padaju sa 38 % na 22 %.

• Višak vode puni akumulaciju HE „Dabar“ (planirani tunel Nevesinje–Dabarsko polje, probijen oktobar 2025.).

Prepreke (javni dokumenti)

• Potrebna nova ekološka dozvola Zavoda za zaštitu prirode RS.

• HET prioritet: završetak Gornjih horizonata.

• Nema raspisanog tendera za dublju bušotinu u Udbini.

Trenutno stanje (novembar 2025.)

• Nivo Udbine: pun (kišna jesen).

• Alagovac: 92 % kapaciteta, voda I kategorije.

• Prognoza Meteorološkog zavoda RS: ako ljeto 2026. pređe 60 dana iznad 35 °C, restrikcije se vraćaju.